İmar planlaması ile ilgili kavramlar ve terimler hakkında merak edilenler gokhanbilgin.av.tr’de
İMAR PLANLAMASI İLE İLGİLİ KAVRAMLAR VE TERİMLER
BELEDİYE SINIRI
Belediye Kanunu Madde 5’te, Belediye sınırlarının tespiti düzenlenmiştir.
”Yeni kurulan bir belediyenin sınırları, kuruluşu izleyen altı ay içinde aşağıdaki şekilde tespit edilir: a) Eskiden beri o yerleşim yerine ait sayılan tarla, bağ, bahçe, çayır, mera, otlak, yaylak, zeytinlik, palamutluk, fundalık gibi yerler ile kumsal ve plajlar belediye sınırı içine alınır. b) Belediye sınırlarını dere, tepe, yol gibi belirli ve sabit noktalardan geçirmek esastır. Bunun mümkün olmaması durumunda, sınır düz olarak çizilir ve işaretlerle belirtilir. c) Belediyenin sınırları içinde kalan ve eskiden beri komşu belde veya köy halkı tarafından yararlanılan yayla, çayır, mera, koru, kaynak ve mesirelik gibi yerlerden geleneksel yararlanma hakları devam eder. Bu haklar için sınır kâğıdına şerh konulur. d) Çizilen sınırların geçtiği yerlerin bilinen adları sınır kâğıdına yazılır. Ayrıca yetkili fen elemanı tarafından düzenlenen kroki sınır tespit tutanağına eklenir.’’
MÜCAVİR ALAN
Belediyelerin yetki ve sorumluluğuna verilmiş alanlar.
İmar Kanunu Madde 45’te Mücavir alan ile ilgili – ”Mücavir alan sınırları belediye meclisi ve il idare kurulu kararına dayanarak vilayetlerce Bakanlığa gönderilir. Bakanlık bunları inceleyerek aynen veya değiştirerek tasdik etmeye veya değiştirilmek üzere iadeye yetkilidir Mücavir alanın ilgili belediye sınırına bitişik olması gerekmez. Ayrıca, bu alanlar köyleri de ihtiva edebilir. Mücavir alandan çıkarılma da aynı usule tabidir. Bakanlık gerekli gördüğü hallerde mücavir alana alma ve çıkarma hususunda resen karar verebilir.’’ hükmüne yer verilmiştir.
Büyükşehir Belediyelerinde mücavir alan kavramı bulunmamaktadır. Zira 6360 Sayılı Kanuna göre Büyükşehir Belediye Sınırları il mülki sınırları olarak kabul edilir ve mücavir alandan bahsedilmez.
HALİHAZIR HARİTA
Belediyelerin İmar Planı, bağlantı yolu projeleri, tesislerin plan ve projeleri, kadastro planları ve kontrol hizmetlerinin gerçekleşmesi amacıyla Belediyelerce veya İller Bankası tarafından yaptırılan, herhangi bir yerin doğal veya doğal olmayan tüm unsurlarını gösteren büyük ölçekli haritalardır.
İMAR ADASI
Sınırları çevresinden yollarla çizilmiş ve içinde parseller bulunan arazilere ada denir. İmar planlarında oluşturulmuş adalara da ”imar adası” denir.
İMAR PARSELİ
İmar adaları içerisinde bulunan kadastro parsellerinin imar planı anlayışıyla düzenlenen şekline imar parseli denir.
YERLEŞME ALANI
İmar planı sınırları içindeki yerleşik alanların ve gelişme alanlarının tamamına denir.
GELİŞME ALANI
Nazım imar planları yapılan yerlerin gelişmeleri için ayrılan alanlardır.
AKTİF YEŞİL ALAN
İmar planlarında çocuk bahçeleri, parklar ve oyun alanları olarak belirlenen yerler.
SOSYAL ALTYAPI ALANLARI
İmar planlarında düzenleme ortaklık payı ve kamulaştırma ortaklık payından oluşturulan, toplumun kültürel, sosyal ve rekreatif ihtiyaçlarını karşılamak ve yaşam kalitesini arttırmak için oluşturulan alanlara verilen isimdir.
SOSYAL TESİS ALANI
Sosyal hayatın kalitesini arttırmak üzere toplumun faydalanması için yapılacak, müze, yurt, kreş, kütüphane, anaokulu, bakım evleri, rehabilitasyon merkezleri vs. hizmetleri vermek için belirlenen özel veya kamu mülkiyetindeki alanlardır.
TEKNİK ALT YAPI ALANLARI
Kamu veya özel sektör tarafından yapılacak elektrik, petrol ve doğalgaz iletim hatları, içme ve kullanma suyu ile yer altı ve yer üstü her türlü arıtma, kanalizasyon, atık işleme tesisleri, trafo, her türlü enerji, ulaştırma, haberleşme gibi servislerin temini için yapılan tesisler ile açık veya kapalı otopark kullanışlarına verilen genel isimdir.
PLAN AÇIKLAMASI RAPORU
Planlama alanı ve yakın çevresi ile alanın bölge veya kent bütünü içindeki konumunu belirlemek üzere; eşik analizi, yerinde yapılan incelemeler gibi fiziksel çalışmalarla birlikte, bilimsel tekniklere dayalı, ekonomik, sosyal, kültürel, politik, tarihi, sektörel ve teknolojik araştırmalar ile sorunlar ve potansiyel analizi yapılır. Ayrıca yürürlükteki planla ilgili gerekli çalışma ve değerlendirmeler de yapılır. Gerektiğinde güçlü, zayıf yönler ile fırsatları ve tehditleri içeren analiz yöntemi kullanılır. Bu çalışmalar araştırma raporunda yer alır.
PLAN NOTLARI
Planlar çizimler ve notlarıyla bir bütündür. Plan notları uygulanmak üzere yazılır ve yazılan notlar açıklayıcı olmakla beraber belirleyicidirler. Notlara uyulmaması yaptırıma tabir.
PLAN RAPORU
(1) Mekânsal planlara ilişkin, kendi kademesine göre ve yapılış amacının gerektirdiği açıklamaları içeren bir plan raporu hazırlanır.
(2) Plan raporunda, planın türü, ölçeği, kapsamı ve özelliğine göre; vizyon, amaç, hedefler ve stratejiler belirlenerek, koruma-kullanma esasları, alan kullanım kararları, yoğunluk ve yapılaşmaya ilişkin konularda planlama esasları ve uygulama ilkeleri, eylem planları, açık ve yeşil alan sistemi, ulaşım, erişilebilirlik ve mekânın etkin kullanılması, gerektiğinde koruma, sağlıklaştırma ve yenileme program, alan ve projelerinin etaplama esasları, alan kullanım dağılımı tablosu gibi hususlarda açıklamalara yer verilir.
(3) Planların araştırma aşamasında yapılan çalışmalarda elde edilen bilgi, belge ve sonuçlar ayrı raporlar halinde sunulabilir.
(4) Plan değişikliklerinde, değişiklik gerekçesi ve yapılan gereklilik analizlerini ayrıntılı açıklayan plan raporu hazırlanması zorunludur.
(5) İmar planlarında, bu Yönetmelikte tanımlanan veya plan gösteriminde bulunan kullanımlardan birden fazla mekânsal kullanımın aynı alanda bir arada bulunması durumunda uygulamaya yönelik alan kullanım oranları, otopark, yeşil alan ve benzeri sosyal ve teknik altyapı kullanımlarına ilişkin detaylar ile gerektiğinde bağımsız bölüm sayısı, plan raporu ve plan notlarında ayrıntılı olarak açıklanır.
GÖSTERİM (LEJANT) TEKNİKLERİ
Mekansal Planlar Yapım Yönetmeliği, MADDE 10 – (1) Her türlü mekânsal plan, kendi kademesinin ve yapılış amacının gerektirdiği çizim ve gösterim tekniğine göre hazırlanır.
(2) Planlar, Bakanlıkça belirlenen ve EK-1 Gösterimler başlığı altında yer alan EK-1a Ortak Gösterimler, EK-1b Mekânsal Strateji Planları Gösterimleri, EK-1c Çevre Düzeni Planı Gösterimleri, EK-1ç Nazım İmar Planı Gösterimleri, EK-1d Uygulama İmar Planı Gösterimleri ve EK-1e Detay Kataloğuna uygun olarak hazırlanır.
(3) Gösterim listesine ilişkin teklif niteliğinde olan, öznitelikler ve kodlamalar ile planların özelliği gereği ihtiyaç duyulacak gösterim tür ve tipi Bakanlıkça değerlendirilerek uygun görülen gösterimler, Bakanlığın internet sayfasında ilan edilir. Bakanlıkça ilan edilmeyen gösterim planlarda uygulanamaz.